De kloof in menselijke paraatheid
Bijgewerkt op: 1 okt
Deze vertaling vanuit het Engels is met behulp van AI gemaakt; er kunnen fouten in voorkomen. Dit is deel 2 van een vierdelige oprichtingsverklaring. Deel 1 begint met de dag waarop mijn zoon Atticus doodgeboren werd, en de spiegel die ik daarna begon te bouwen. Als je hier voor het eerst komt, kun je bij het begin beginnen – of verder lezen. Dit stuk is ook op zichzelf staand te lezen.
+ + + + + +
De kloof in menselijke paraatheid
Er bestaat een kloof tussen wat AI mogelijk heeft gemaakt en wat de meeste mensen en instellingen er klaar voor zijn om ermee te doen. Ik noem dit de 'menselijke gereedheidskloof'. In de kern denk ik dat het een tekortkoming in de menselijke ontwikkeling is. Wat ontbreekt is niet een instrument. Het is de helderheid, de verbeeldingskracht en het morele kader om te bepalen waar al deze nieuwe mogelijkheden nu eigenlijk voor dienen. Efficiëntie mag niet het einddoel zijn. AI kan een schadelijk systeem ook efficiënter maken.
Efficiëntie hoeft niet het einddoel te zijn. AI kan een schadelijk systeem ook efficiënter maken.
De lastigere vragen zijn of wat we sneller produceren het leven daadwerkelijk beter maakt, welke onderdelen van het systeem volledig opnieuw moeten worden ontworpen en wat voor soort menselijke toekomst we met al deze nieuwe mogelijkheden willen opbouwen.
Uit wat ik heb gezien, en uit wat grote onderzoeken blijven aantonen, blijkt dat veel instellingen nu overal AI inzetten en het richten op een paar dingen: taken automatiseren, kosten besparen en bestaande processen verbeteren. Dat is echt werk en het levert mensen zeker tijd op.
Maar het risico ontstaat wanneer dat de enige vragen zijn die men aan de technologie stelt. Organisaties die zich alleen maar afvragen hoe AI hen efficiënter kan maken, lopen het risico iets te missen dat ze niet meer terugkrijgen en kunnen onderweg zelfs iets gevaarlijks versterken. Dezelfde tool die een leraar een middag met een leerling kan teruggeven, kan een manager ook een extra bron van wantrouwen opleveren.
Kijk, deze keuze wordt niet bepaald door de technologie zelf. Het wordt bepaald door de visie van de organisatie op waar de technologie voor gebruikt kan worden. Dus ik denk dat de betere vraag – moeilijker, riskanter, maar ook productiever – is: wat wordt er NU mogelijk dat voorheen niet mogelijk was? Welke toekomsten zijn het waard om te creëren? Wie mag daaraan meewerken?
Steeds vaker is het contrast waarin ik geïnteresseerd ben niet zozeer wat de technologie kan, maar juist wat de mensen die haar gebruiken zich kunnen voorstellen ermee te doen. Dat is de kloof die ik probeer te overbruggen.
Betere ambitie
Dit is geen pleidooi voor traagheid, voorzichtigheid of een of ander ethisch gejammer. Ik ben voor schaalvergroting. Ik ben voor ambitie. Ik geloof dat het AI-tijdperk meer creatieve, toegewijde en moedige mensen nodig heeft die serieus samenwerken aan problemen die onze tools waardig zijn. Maar ambitie alleen is niet genoeg. De vraag die gesteld moet worden, is waar die ambitie op gericht is. Waar ik tegen ben, is ambitie die zich nooit heeft afgevraagd waar ze voor dient.
De vraag die we ons moeten stellen is waar die ambitie op gericht is. Ik ben tegen ambitie die zich nooit heeft afgevraagd waar ze voor dient.
Het werk van Rebecca Henderson is voor mij van grote betekenis geweest, omdat ze jarenlang een sterk argument heeft aangevoerd dat zingeving inherent is aan het werk zelf binnen het bedrijfsleven, en niet ergens aan de rand ervan. Maar ik blijf steeds weer op een ander probleem stuiten: zelfs met een sterk argument verliest de menselijke droom de culturele concurrentie.
De ideeën van menselijk welzijn, verantwoorde AI en waardigheidsgedreven leiderschap hebben de culturele kracht nodig die Nike aan de atletische identiteit heeft gegeven. Momenteel worden deze ideeën ingehaald door hun tegenpool, grotendeels bij gebrek aan beter, vooral omdat we de culturele en institutionele infrastructuur die de menselijke droom nodig heeft om te overleven, zich te verspreiden en werkelijkheid te worden, nog niet hebben opgebouwd.
AI met een doel
Het doelbewust inzetten van AI betekent dat je het weloverwogen doet – niet standaard en niet omdat het efficiëntievoordeel zo makkelijk te behalen was. Het betekent dat je hebt nagedacht over wat je bouwt en waarom, voordat je de technologie inzet die dat proces zal versnellen.
Het doelgericht inzetten van AI vereist meer complexiteit en heeft grotere gevolgen: doelgerichtheid en intentie vormen het besturingssysteem van alles wat je doet. Het betekent dat je alles wat je bouwt, doet vanuit waarden, toewijding en vragen over wat je organisatie verschuldigd is aan haar medewerkers, de gemeenschap en de branche. Plotseling is deze aanpak veel meer dan een marketingtruc. Het wordt een dragende structuur waarop alles is gebouwd.
Het doelgericht inzetten van AI is complexer en heeft grotere gevolgen: doel en intentie vormen het besturingssysteem van alles wat je doet. Het betekent dat je alles wat je bouwt, doet vanuit waarden, toewijding en vragen over wat je organisatie verschuldigd is aan haar medewerkers, de gemeenschap en de branche.
Organisaties die leren om AI doelgericht en bewust in te zetten, hebben de kans om eerlijker, creatiever en waardevoller te worden om voor te werken. Dat is de gok die ik waag met mijn carrière, mijn spaargeld en het gevoel van mijn familie over wat mogelijk is in Amsterdam. Een toekomst is niet menselijk omdat ze geavanceerd is. Ze is menselijk omdat iemand keuzes in die richting heeft gemaakt.
Wat Humanum Huis bouwt
Ik heb te lang stilgestaan bij de opsomming van dit werk als een lijst met diensten, dus laat ik het nu gewoon duidelijk stellen.
Humanum Huis helpt mensen en instellingen bij het ontwikkelen van twee soorten competenties:
De eerste heet de Spiegel: een manier van luisteren, een manier voor een persoon of een hele organisatie om te zien wat er werkelijk waar is over zichzelf, en om met dat beeld in discussie te gaan totdat het waarachtiger wordt.
Het tweede noemen we het Toekomstplan: een onderzocht ontwerp voor een toekomstige situatie, waarbij we de inzichten uit het luisteren gebruiken om een bestemming te beschrijven die ambitieus genoeg is om de macht die we nu bezitten waardig te zijn, en vervolgens de eerste concrete stappen in die richting zetten.
De spiegel is waar het luisteren begint, en het toekomstconcept is waar de ideeën worden opgeschreven zodat mensen ze kunnen corrigeren. De ideeën worden in de praktijk getest, en de praktijk blijft openstaan voor feedback. Hoe meer ik dit werk doe, hoe minder ik denk dat het antwoord een adviespraktijk kan blijven.
Maar ik wil eerlijk zijn over waar dit volgens mij naartoe wijst. De menselijke droom heeft een institutie nodig die erachter staat – niet alleen bedrijven die goed werk leveren, maar een orgaan in het algemeen belang met echte verantwoordingsstructuren, echte transparantie over wat wel en niet werkt, en een echte verbeeldingskracht over wat mogelijk wordt als je de meest creatieve, empathische en ambitieuze mensen rekruteert die je kunt vinden en hen een serieus probleem geeft om aan te pakken.
We zijn die instelling nog niet.
Wat ik aan het opbouwen ben, is groter dan wat ik alleen kan bouwen, en dat is precies de reden waarom ik dit schrijf. Ik werk er voorzichtig naartoe, met de juiste mensen, met alle infrastructuur die ik nu kan aanleggen, naar een fundament met bewijsmateriaal, een beweging met methoden en een huis voor het gesprek dat het hardst nodig is.
De Verplichtingen
Dat is de ambitie. We staan nog maar aan het begin. En we houden onszelf aan drie fundamentele principes:
Verantwoordelijkheid
We zeggen wat we ons voorgenomen hebben en we zijn eerlijk over de vraag of we dat ook daadwerkelijk bereikt hebben. Er is één ding dat we nooit zullen publiceren, en dat is onze eerste belofte, geen uitzondering: wat iemand ons in vertrouwen heeft verteld. De eerlijkheid die dit werk mogelijk maakt, komt voort uit een belofte over waar woorden terechtkomen, en een belofte die alleen wordt nagekomen wanneer het uitkomt, is geen belofte. Als een opdrachtgever ervoor kiest om met naam en toenaam genoemd te worden, zullen we dat vermelden en hen de gelegenheid geven om het werk zelf te beschrijven.
Transparantie
We leggen onze redenering uit, niet alleen onze conclusies. Als een raamwerk onvolledig is, zeggen we dat. Als het bewijs onzeker is, zeggen we dat. Als we het mis hadden, geven we dat als eerste toe. Het werk is vertrouwelijk. De methode niet. U kunt zien hoe het gedaan wordt, wat het kost en wat we anders zouden doen, in voldoende detail om het te beoordelen voordat u iets uitgeeft.
Verbeelding
We weigeren te accepteren dat wat nu mogelijk is, ook het enige is wat mogelijk is. We vragen ons af wat er nu mogelijk wordt, voordat we ons afvragen hoe we datgene wat al bestaat kunnen automatiseren. En we verbreden de horizon, omdat de verbeelding verandert afhankelijk van wie de ruimte krijgt om te fantaseren. Kunstenaars, filosofen, ouders, dichters, strategen, technologen, studenten en mensen die de gevolgen ondervinden van de systemen die opnieuw worden ontworpen, zien allemaal verschillende aspecten van wat mogelijk zou kunnen zijn.
De toekomst wordt beter wanneer meer soorten menselijke ervaringen de ruimte krijgen om die vorm te geven.
Dit is deel 2 van 4. Ga verder naar deel 3: Waar richt je de AI op? →
Wat Humanum Huis opbouwt, begint met een gesprek, niet met een voorstel. →
Opmerkingen